Rekord: dizel 6,505 dolara po galonu, skok od 87 centi u septembru

Rekord na pumpama: 6,505 dolara po galonu

Prosečna maloprodajna cena dizela u Sjedinjenim Državama prvi put je prešla 6,50 dolara po galonu. Prema podacima AAA, američkog auto-udruženja koje svakodnevno prati cene goriva, nacionalni prosek je 19. septembra iznosio 6,505 dolara po galonu.

Poskupljenje je ubrzalo tokom septembra. Od početka meseca dizel je skočio za više od 87 centi, i to rastom gotovo svakog dana, čime je oboren vrhunac iz 2022. godine. Za vozače i male flote to znači da se trošak goriva po milji menja brže nego što ga većina ugovora i formula za fuel surcharge može ispratiti.

Rat i blokade izvoza sužavaju ponudu

Globalna ponuda dizela pod pritiskom je zbog rata Sjedinjenih Država i Irana. Isporuke kroz Ormuški moreuz, usko morsko grlo kroz koje prolazi veliki deo svetske nafte, i dalje su ograničene. Isporuke sirove nafte iz tog regiona nisu se vratile na nivoe od pre rata, pa rafinerije širom sveta proizvode manje goriva.

Rusija je zabranila najveći deo izvoza dizela, a ta mera bi mogla da bude produžena tokom oktobra. Ukrajinski dronovi nastavljaju da pogađaju ruske prerađivačke kapacitete. Tokom vikenda pogođena je i moskovska rafinerija nafte, u okviru najvećeg noćnog napada ove godine.

Gorivo koje dodiruje celu privredu

Većina američkih vozača ne toči dizel u svoje automobile, ali to gorivo pokreće kamione, poljoprivrednu mehanizaciju, generatore struje, brodove i vozove, a koristi se i za grejanje domova. Zato se svaka promena cene prelije na gotovo svaki deo privrede, od prevoza do cene robe u lancu snabdevanja.

Politički efekti već se naziru. Uoči izbora na sredini mandata, rekordne cene dizela mogle bi da oslabe podršku Republikanskoj stranci predsednika Donalda Trampa u poljoprivrednim državama poput Ajove, ali i u državama koje se greju na lož-ulje, kao što je Mejn.

Poređenje sa 2022. i pitanje izvoznih ograničenja

Jedna okolnost ipak ublažava sliku, mada se na pumpi ne oseća. Korigovane za inflaciju, cene su i dalje ispod maksimuma iz 2022. godine, navodi Institute for Progress, istraživački centar sa sedištem u Vašingtonu.

Skok cena pokrenuo je nagađanja da bi Trampova administracija mogla da posegne za ograničenjem izvoza goriva kako bi ga zadržala na domaćem tržištu. Sekretar za unutrašnje poslove Dag Bergam, koji vodi predsednički Nacionalni savet za energetsku dominaciju, izjavio je, međutim, da američka zabrana izvoza ne bi oborila cene.

Šta to znači za prevoznike

Vlasnicima manjih flota i owner operatorima rast od 87 centi u jednom mesecu menja računicu na svakoj vožnji. Ugovoreni fuel surcharge, dodatak na cenu prevoza vezan za cenu goriva, obično se obračunava po nedeljnom proseku, pa u naglom rastu zaostaje za stvarnim troškom na pumpi. Što je rast brži, to je veća razlika koju prevoznik plaća iz svog džepa dok se obračun ne uskladi.

Dokle god su isporuke kroz Ormuški moreuz ograničene, a ruski izvoz pod zabranom, pritisak na ponudu dizela ostaje. Sledeći orijentir biće to da li će Moskva produžiti zabranu izvoza tokom oktobra i koliko brzo se vrate isporuke sirove nafte iz Persijskog zaliva.